Vüqar Həşimov
Foto  |   Video

 


Mən qələbə qazanmaq üçün qayıtdım!

     Azərbaycanlı qrossmeyster Vüqar Həşimov ümumdünya şahmat tarixində ilk dəfə olaraq keçirilən Bakı Qran-prisi-2008-də, 1-ci mərhələdəki möhtəşəm qələbədən sonra gülümsəyərək deyib: "Mən qələbə qazanmaq üçün qayıtdım". Bu böyük, həqiqi sevinc yalnız şahmatdakı heyrətamiz qalibiyyətlə yox, həm də xəstəlik üzərində qələbəylə bağlı idi. Axı hələ uşaqlığında Vüqar Həşimova tibbi diaqnoz qoyulmuş və rəy verilmişdi: heç bir ciddi zehni gərginlikdən və şahmat mübarizəsindən söhbət gedə bilməzdi.

     Və məhz o vaxt – heç nəyə baxmayaraq – hələ çox gənc olan, amma son dərəcə istedada sahib şahmatçı özünün qısa və daha aydın ömrünün şüarına çevrilən ifadələri işlətməklə, həyatına meydan oxumaq qərarına gəldi: "Mən həyatımı şahmatsız təsəvvür etmirəm".

     Vüqar adı Azərbaycan dilinə tərcümədə Qürur mənasını ifadə edir. O həqiqətən də, Azərbaycan və dünya şahmatının qüruru idi.

     Vüqar Qasım oğlu Həşimov 24 iyul 1986-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 6 yaşında atasının köməyilə şahmata yiyələnməyə başladı. "Qələbə qazanmaq arzusu atamdan keçmişdi. O, stolüstü oyunların böyük həvəskarı idi. Hərbçilər arasında təşkil olunan SSRİ çempionatlarında, xüsusən də, şahmatda çoxlu qələbə qazanmışdı" – deyə, Vüqar xatırlayırdı.

     Vüqar yaş qruplarında 3 dəfə ölkə qalibi olub: 1995,1996 və 1998-ci illərdə. Dörd dəfə isə - 1996-2000-ci illərdə Avropa yeniyetmə birinciliyində vitse-çempion adını qazanıb.

     1998-ci ildə o, dünyada şahmat üzrə ən gənc beynəlxalq usta oldu.

     Vüqar Həşimov özü barədə 1999-cu ildə - Moskvada yeniyetmələr arasında keçirilən güclü “Kasparov kuboku”nun qalibi olanda səs saldı. O vaxt Vüqarın 13 yaşı vardı. Əksər rəqibləri isə ondan 2-3- yaş böyük idi. Yeniyetmə çağında bu çox böyük üstünlük idi. 13-cü Dünya çempionu qalibə oyununa görə təriflər yağdırdı. O, Həşimovu əla taktiki gedişi olan incə mövqeli şahmatçı adlandırdı.

     Tezliklə məlum oldu ki, yeniyetmə ciddi xəstədir. Təəssüf ki, səhhətindəki ciddi problemlər üzündən Vüqar şahmatı uzun müddətə atmalı oldu. Vüqar beynindən bir neçə əməliyyat keçirdi. Xəstəlik bir müddətlik geri çəkildi. Güclü iradə, yenidən oynamaq və qələbə qazanmaq həvəsi Vüqarı şahmat dünyasına qaytardı.

     2005-ci ildə qayıdışı zəfərlə oldu. O, Afinada iştirakçı heyyətinə görə güclü olan Akropol Openi məğlub etdi. 2006-cı ildə Əbu-Dabidə 19 qrossmeqysteri geridə qoyaraq, özünün məşhur heyyətiylə qalib gəldi.

     Ötürülmüş vaxtının yerini doduran Vüqar daha çox və zövqlə oynayırdı. O müxtəlif ölkələrdə təşkil olunan komanda çempionatlarında çıxış edir. Xorvatiya, Türkiyə, Rumıniya, İran, İspaniya və Moldovada klubların heyyətində çempion olur. 2008-ci ilin fevralında o, Fransada təşkil olunan Kəpl Qrand (Cappelle Grande) açıq turnirinin qalibi olur.

     Həmin ilin aprelində isə Bakıda şahmat tarixində ilk FİDE Qran-prisinin həmin 1-ci mərhələsi təşkil olunur. Vüqar Karlsen və Van Xaonu əlavə göstəricilər üzrə qabaqlayaraq qələbələr qazanır. Tezliklə Vüqar Həşimovun reytinqi 2750 göstəricisini keçir və o, dərəcə cədvəlində 6-cı sıranı tutmaqla, şahmat elitasının 10-luğuna daxil olur.

     Bir dəfə ondan soruşurlar: "Vüqar, zəhmət olmasa deyin, oynadığınız hansı partiyanı siz ən yaxşı hesab edirsiz? Təcrübənizdə hansı gediş daha çox yadınızda qalıb?". O cavab verir: "Yaxşıları çoxdur, gediş isə yəqin ki, "Korol e6!" Bu gedişin sayəsində Azərbaycan komanda idmanı tarixində ilk dəfə Avropa çempionu oldu. 2009-cu ildə Novi-Sadda təşkil olunmuş komanda üzrə Avropa çempionatında Azərbaycan millisinin ilk qələbəsi Məhz Həşimovun adıyla bağlıdır. Sonuncu turda komandamıza yalnız Hollandiya üzərində qələbə qazanmaq sərf edirdi. Gəl ki, 4 partiyadan 3-ü heç-heçə başa çatdı. Vüqarın hollandiyalı Daniel Stellvagenə qarşı praktiki olaraq, heç-heçə endşpili var idi. Lakin bizim qrossmeyster mövqeyini qalib vəziyyətinə dəyişməyi bacararaq, Azərbaycana tarixdə ilk dəfə olaraq Avropa qızılını gətirdi.

     Növbəti bir neçə il göstərdi ki, Vüqar dünyada ən güclü olan şahmatçılarla bərabər mübarizə apara və onları məğlub edə bilər. Bakılı 1-ci pilləni Poykovskiylə bölüşdü və Elistedəki Qran-pri mərhələsində 4-cü, Qibraltarda 3-cü oldu. 2009 və 2011-ci illərdə Xantı-Mansiyskidə təşkil olunmuş Dünya kuboklarında ardıcıl olaraq iki dəfə ¼ final mərhələsinə qədər irəlilədi. Recio-Emiliyedəki turnirdə isə parlaq qələbə qazandı.

     2011-ci ildə Azərbaycan millisinin tərkibində, Vüqar komanda heyətində Avropa çempionları titulunu qorumaq üçün, Yunanıstanda təşkil olunan komanda üzrə növbəti Avropa çempionatına yollandı. Fransaya qarşı oyunda Vüqarın təzyiqi qəfil qalxdı və o, oyunu davam etdirə bilmədi. Komandalar arasında ikitərəfli razılığa əsasən, görüşdə heç-heçə qeydə alındı. Lakin əsas məsələ Həşimovun sağlamlığı idi. Komandanın kapitanı Tukmakov Vüqarı növbəti turlara buraxmaq istəmirdi. Lakin ondan belə bir cavab aldı: “Yox, siz nə danışırsız?! Mən axıra qədər oynayacağam!” Vüqar turniri başa vurmağa özündə güc tapdı və daha iki dəfə qaıib gəldi. Yekunda komandamız gümüş medal qazandı. Beləcə, o, peşəkarlığının və dəmir iradəsinin sayəsində Azərbaycan şahmat tarixində həmişəlik və silinməz iz qoydu.

     2011-ci ilin dekabrında Vüqar Pekində keçirilən intellektual oyunlarda mükəmməl çıxış edərək, rapid və blitsdə gümüş və bürünc mükafatçı oldu. 2012-ci ilin yanvarında isə o özünün sonuncu turnirini Veyk-an-Zeedə keçirdi. Bu turnirdən sonra Həşimov yarışlarda iştirakını dayandırdı və müalicəsini davam etdirməyə başladı.

     2012-ci ildə keçirilən beynəlxalq şahmat olimpiadası ərəfəsində gənc Azərbaycan millisi - reytinq, iddialar və iştirakçıların fikirlərini nəzərə alsaq - yarışda qızıla tam olaraq iddia edə bilərdi. Hamı Vüqarın yığmaya qayıdışını gözləyirdi. Təəssüf, qayıdış baş vermədi.

     Azərbaycan millisindəki yoldaşları 2013-cü ilin noyabrında ikinci dəfə komanda yarışında Avropa çempionatının qalibi olmaqla, qələbəni Vüqar Həşimova həsr etdi.

     11 yanvar 2014-cü ildə dünya şahmatı böyük və ağır itkiylə üzləşdi. Almaniyanın Qeydelberq şəhər klinikasında Vüqar bu dünyanı tərk etdi. 10 minlərlə bakılı, ölkə vətəndaşları onunla vidalaşmağa gəldi. Vüqar Həşimov böyük ehtiramla Bakıdakı 3-cü fəxri xiyabanda torpağa tapşırıldı.

     Vüqar Həşimov cəmi 27 il yaşadı. Hətta elə də uzun olmayan ömrü ərzində şahmatda parlaq istedadını nümayiş etdirə və böyük uğurlara nail ola bildi. Həssas, qayğıkeş, səmimi, qeyri-adi istedada sahib və hərtərəfli təhsil görmüş dost və yoldaş. Vüqar belə bir insan idi. Azarkeşlərin, mütəxəssislərin və həmkarlarının yaddaşında o həm də dəmir əsəblərə malik sakit oğlan kimi yadda qalır. Məhz bu xüsusiyyətləri ona bu qədim oyunda böyük uğurlar əldə etməyə kömək etdi.

     1 oktyabr 2016-cı ildə Vüqar Həşimov adına Şahmat akademiyasının təntənəli açılış mərasimi keçirildi.

     Azərbaycan öz qəhrəmanını həmişə yad edir. 2014-cü ildən başlayaraq, hər il Şəmkirdə dünyanın lider şahmatçılarının iştirakıyla "Vüqar Həşimov memorialı" Superturniri keçirilir.